Kime sordumsa seni doğru cevap vermediler: Kimi “alçak”, kimi “hırsız”, kimi “deyyus” dediler. Künyeni almak için partiye ettim telefon: “Bizdeki kayda göre o şimdi mebus dediler!” Neyzen Tevfik
Neyzen Tevfik kimdir? Neyzen Tevfik, nerede, ne zaman doğdu? Urla’ya ne zaman geldi? Urla’da ne kadar kaldı? Urla’da neler yaşadı? Urla’dan ne zaman ayrıldı? Bugün, Urla’da yaşayan kaç kişi bu sorulara yanıt verebilir? İşte, hem Neyzen’i Urlalılara tanıtmak hem de Urla’nın kültür ve sanatına bir katkıda bulunmak amacıyla bir yazın öğretmeni olarak Neyzen Tevfik’in Urla’da yaşadığı yılları anlatan bir yapıt oluşturmayı kendime görev bildim. Bu yapıtı oluştururken üç kaynaktan yararlandım. “Bir sanatçıyı en iyi kendi yapıtları tanıtır” ilkesinden yola çıkarak, Neyzen’in yapıtlarını aramaya başladım. Birinci kaynağım Neyzen’in kendi yapıtı olan ve ilk baskısı 1949 yılında yapılan Azab-ı Mukaddes’tir. Azab-ı Mukaddes’in ilk ve özgün baskısını Urlalı dostum Algan Tümerk’ten aldım. Kitabın, ön ve arka kapağı yitmişti ama sayfaları tamdı. Kitap, saman sarısı kâğıda basılmış, cildi dağılmıştı. Belli ki kitap, elden ele dolaşmış, iyi korunmuş, ancak zamana yenik düşmüştü. Kitabın bu eski ama çok eski görünüşü, gizemli bir dünyaya doğru yapılacak uzun bir yolculuğa sanki beni çağırıyordu. Kitabın sararmış sayfalarını çevirdikçe zaman tünelinden geçerek Neyzen’le birlikte 19.yüzyılın sonlarına doğru Urla’da yaşamaya başladım. Küçük Arasta Sokağı’nda ney dinledim, ney üfledim, eski Urla’nın uzun ve daracık sokaklarında gezindim… Azab-ı Mukaddes’te, Neyzen’in kendi yaşam öyküsünü anlattığı 428 beyitten oluşan “Tercüme-i Halim” (yaşam öyküsü) ) adlı uzun bir şiiri vardır. Neyzen,1917 yılında yazdığı bu uzun şiirinde,1908 yılına, bir başka deyişle 29 yaşına kadar, kendi yaşam öyküsünü ve dünya görüşünü dile getirir. Beyitler, kendi arasında uyaklıdır ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Neyzen, Urla’da geçen çocukluğunu, 73 beyitle ağır bir Osmanlıca ile anlatır. Neyzen’in Urla’da geçirdiği çocukluğunun önemli olaylarını anlatan beyitleri ve kimi şiirleri, günümüz Türkçesine çevirmeye çalıştım. İkinci kaynağım Neyzen’i anlatan yapıtlardı. Kuşkusuz Neyzen Tevfik’i anlatan pek çok yapıt var. Bu yapıtlardan ulaşabildiğim Neyzen’in yakın arkadaşı Münir Süleyman Çapanoğlu ile Hilmi Yücebaş’ın “Neyzen Tevfik” adlı yapıtları ve Mina Urgan’ın Bir Dinozor’un Anıları… Bir de Neyzen’in Urla’da yaşadığı yıllarda (1892–1895) Urla’nın toplumsal, ekonomik, kültürel özelliklerini anlatan yapıtlar. Bu kaynakları araştırmamda tek tek belirttim. Üçüncü kaynağım Urla’da yaşayan kaynak kişiler: Algan Tümerk, Öztürk Başarır. Algan Tümerk:1934 Yılında Urla’da doğmuştur. Babası Tayyareci Hasan Tümerk’in, Uzun yıllar Urla’da Belediye Başkanlığı yapması, Algan Tümerk’in, ünlü kişilerle tanışmasını, Urla ile ilgili birçok tarihsel olaya tanık olmasını sağlamıştır. Bu yüzden Algan Tümerk, “1922–1960 Urla” lisans tezini hazırlayan Figen Anaç’a, Urla ADD’nin yayın organı Mavi Bakış’ın Urla özel sayısına (Temmuz 2000, sayı:6) 2003 yılında yayınlanan “Bir varmış urla” kitabının yazarı Sedef Tunçağ’a, canlı kaynaklık yapmıştır. Bugün, birikimlerini yazarak Urlalılarla paylaşmaktadır. Öztürk Başarır:1935 yılında Urla’da doğdu. Yüksek mimar ve Kent Plancısı. Urla’nın işgal yıllarında Müdafaa-yı Hukuk Hareketini örgütleyen ve CHP’nin ilk ilçe başkanı olan Hüseyin Avni Başarır’ın oğludur. Adını andığım bu kaynak kişilerle, Neyzen Tevfik’in yaşadığı sokağı, ailece oturdukları evi ve Neyzen Tevfik’in ney üfleme dersleri aldığı Berber Kazım’ın Küçük Arasta’daki berber dükkânını belirledik. Mehmet Emeç de adı geçen bu yerlerin fotoğraflarını çekti. Bu araştırma, 2007 yılının haziran ayı sonunda başladı, 2008 yılının mart ayında bitti. Ancak, bu çalışmayı yaparken, şunu anladım ki bir araştırma bitmez. Her gün yeni bilgilere ulaşırsınız ve ulaştığınız bilgileri araştırmaya eklemek zorunda kalırsınız. Neyzen Tevfik, Urla’da, çok kısa bir süre kalmış, yazgısını değiştirecek olan “alacağını” almış, sonra da Urla’dan çekip gitmişti. Bu yüzden; kitabıma “ Ve Urla’dan Neyzen Geçti” adını uygun gördüm. Neyzen’den başka, Urla’dan, Hermotimos, Anaksagoras, Yorgo Seferis, Necati Cumalı, Şadi Çalık, Tanju Okan… Gelip geçmişti. Kim bilir bundan sonra da Urla’dan daha kimler gelip geçecekti! “Ve Urla’dan Neyzen Geçti” Sekiz bölümden oluşuyor. I. Bölüm: Neyzen Tevfik Urla’da II. Bölüm: Neyzen Tevfik İzmir’de III. Bölüm: Neyzen’in Kutsal İşkencesi (Neyzen’in yaşam öyküsü) IV. Bölüm: Neyzen’in Neyzenliği V. Bölüm: Ozan Neyzen VI. Bölüm: Düşünür Neyzen, Rind Neyzen, Bohem Neyzen VII. Bölüm: Neyzen’le Bir Akşamüstü Ferhat’ın Yeri’nde… VIII. Bölüm: Neyzen’in Şiirlerinden Seçmeler Neyzen Tevfik, neyzenliğe ilk adımı Urla’da atmış, dünya çapında bir ney üfleme ustası… Halkı sömüren çirkin politikacıları, yobazları korkmadan hicveden bir hiciv ustası… Yaşadığı dönemde kurulu düzenle sürekli çatışan aykırı bir aydın…Paraya, pula, makama önem vermediği için Türk Diyojen’i diye anılan bir düşünür… Ayrıca bir yazın öğretmeni olarak Neyzen’den çok etkilendim. Bütün bir yaz, Neyzen okudum, Neyzen anladım, Neyzen anlattım, Neyzen yazdım. Bir an geldi ki kendimi Neyzen sanmaya başladım! Kendimden çıkıp bir başkası olmak, yüreğimi çok kötü acıtıyordu. Neyzen’den öylesine etkilendim ki araştırmaya bir de “Bir Akşamüstü Neyzen’le Ferhat’ın Yerinde…” Adını verdiğim bir öykü ekledim. Bu bölümde, Neyzen’le karşılıklı oturup çeşitli konularda konuşuyor, Neyzen’le birlikte, Berber Kâzım’ın Dükkânı’na, yaşadığı sokağa ve ailece oturdukları eve gidiyoruz… Neyzen Tevfik’in Urla’da yaşadığı yılları belgeleyerek Urla’nın kültür ve sanatına katkıda bulunmak istedim. İnanıyorum ki bu kitap yayınlanınca, büyük bir yankı uyandıracak, Urla’da bir sokağın adı değişecek, Malgaca Pazarı’na Neyzen’in bir büstü dikilecektir! Bu araştırmanın yayınlanması, Urla’da kültür turizminin canlanmasına büyük ölçüde katkı sağlayacaktır! Bu yapıtın yayınlanmaması, Urla için büyük bir eksiklik ve büyük bir kayıp olacaktır. Bu yapıtı yayınlayacak Urlalı bir sanatsever arıyorum. Nutuk atmanın dışında Urla’yı gerçekten seven ve Urla için bir şeyler yapmak isteyen sanatsever bir Urlalı’nın bir gün mutlaka çıkacağına yürekten inanıyorum!
Erdoğan Karabıyık
18.05.2008
Yorum yaz
Lütfen yorumunuzun yazının konusu ile alakalı olmasına dikkat edin.
Kişisel hakaret içeren yorumlar silinecektir.
Reklam amaçlı yorumlar silinecektir.
'Güvenlik kodunu yanlış yazıp gönder tuşunu bastıysanız, yeni bir güvenlik kodu üretmek için tarayıcınızın *Yenile* düğmesine basın.
Yukarıdaki durum yanlış güvenlik kodu girildiği durumlarda geçerlidir.
.jpg)
Yorumlar (5)
